Xã Đại Sơn

Ngày 20/9/2026, UBND xã Đại Sơn phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hải Phòng tổ chức Hội thảo khoa học “Thân thế, sự nghiệp của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén với vùng đất xã Đại Sơn, thành phố Hải Phòng”.

Hội thảo là hoạt động có ý nghĩa trong năm 2026, nhân dịp tưởng niệm 400 năm ngày mất của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén, hiệu Diệu Trí, nhằm tiếp tục nghiên cứu, làm rõ hơn thân thế, sự nghiệp, công lao và những dấu ấn của bà đối với quê hương; đồng thời nhận diện, đánh giá các giá trị di sản văn hóa vật thể, phi vật thể và nguồn tư liệu lịch sử liên quan hiện còn được lưu giữ tại địa phương.

Theo các tư liệu Hán Nôm được nghiên cứu, Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén, hiệu Diệu Trí, quê tại xã Bình Lãng, có mối quan hệ sâu sắc với vùng đất Ô Mễ. Đặc biệt, những văn bia cổ tại chùa Sùng Minh ghi lại nhiều thông tin về việc bà tham gia hưng công, tu tạo chùa và dành ruộng đất phục vụ Tam bảo, thờ tự, hương hỏa.

Trong đó, bia chùa Sùng Minh lập năm Vĩnh Tộ thứ 2 (1620) ghi nhận Vương phủ nội cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén có công xây dựng lầu hậu đường, hành lang tả hữu. Tư liệu được khắc vào năm Chính Hòa thứ 3 (1682) tiếp tục ghi lại việc bà phát tâm hưng công, tu tạo nhiều hạng mục của chùa Sùng Minh vào các năm 1613 và 1615. Những nguồn tư liệu này là cơ sở quan trọng phục vụ việc nghiên cứu về bà cũng như lịch sử, văn hóa của vùng đất Bình Lãng – Ô Mễ.

Hội thảo dự kiến có sự tham gia của các nhà khoa học, nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa; đại diện Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hải Phòng, Bảo tàng Hải Phòng cùng các cơ quan chuyên môn và đại biểu địa phương.

Các tham luận khoa học sẽ tiếp cận từ nhiều góc độ, tập trung làm rõ vị thế Phủ Chúa Trịnh và dấu ấn của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén trong Nội cung phủ chúa; những tư liệu lịch sử về thân thế và sự nghiệp của bà; hoạt động công đức đối với chùa làng; hệ thống di sản văn hóa vật thể, phi vật thể tại Ô Mễ; giá trị lịch sử, khoa học của ngôi mộ cổ và các hiện vật liên quan; cơ sở khoa học, thực tiễn của việc lập hồ sơ xếp hạng di tích; giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong giai đoạn hiện nay.

Đáng chú ý, Hội thảo không chỉ hướng tới việc làm rõ những vấn đề lịch sử mà còn đặt ra yêu cầu bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong đời sống đương đại. Đây cũng là nội dung gắn với định hướng phát triển của xã Đại Sơn trong nhiệm kỳ 2025–2030, trong đó xác định phát triển du lịch tâm linh, du lịch làng nghề và du lịch sinh thái trải nghiệm gắn với bảo tồn, phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa là một trong những nội dung trọng tâm.

Thông qua kết quả nghiên cứu, địa phương có thêm cơ sở khoa học để tiếp tục sưu tầm, bảo tồn nguồn tư liệu; nghiên cứu giá trị hệ thống Đền – Chùa – Lăng mộ liên quan đến Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén tại thôn Ô Mễ; đồng thời từng bước kết nối với các di tích, điểm đến và sản phẩm văn hóa đặc trưng trên địa bàn như Đình – Đền Lạc Dục, các di tích lịch sử, văn hóa cấp thành phố và nghề thêu tay truyền thống, hướng tới hình thành các tuyến, điểm tham quan, trải nghiệm của xã Đại Sơn.

Hội thảo khoa học được tổ chức từ 14 giờ ngày 20/9/2026 (Chủ nhật), tại Nhà Văn hóa xã Đại Sơn, thôn Kỳ Sơn. Chương trình gồm báo cáo đề dẫn, trình bày các tham luận khoa học, thảo luận, trao đổi, tổng kết và bế mạc Hội thảo.

Hiện nay, công tác chuẩn bị đang được UBND xã Đại Sơn phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hải Phòng và các cơ quan, đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện. Cùng với công tác tổ chức, xã Đại Sơn tăng cường thông tin, tuyên truyền nhằm giúp cán bộ, đảng viên và Nhân dân hiểu rõ hơn về thân thế, sự nghiệp, công đức của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén; giá trị của các di sản liên quan và ý nghĩa của việc bảo tồn, phát huy những giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương.

Hội thảo là dịp để những nguồn tư liệu lịch sử tiếp tục được nghiên cứu, trao đổi dưới góc độ khoa học; đồng thời góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cộng đồng trong việc gìn giữ, trao truyền và phát huy giá trị di sản văn hóa trên địa bàn xã Đại Sơn.