Xã Đại Sơn

Trong hai ngày 19 và 20/6/2026, Ủy ban nhân dân xã Đại Sơn phối hợp với Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hải Phòng tổ chức khảo sát, điền dã, sưu tầm tư liệu phục vụ Hội thảo khoa học với chủ đề: “Thân thế, sự nghiệp của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén với vùng đất xã Đại Sơn, thành phố Hải Phòng”.

Đoàn khảo sát có sự tham gia của ông Phạm Xuân Thanh - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hải Phòng; ông Tăng Bá Hoành - Chủ tịch Danh dự Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hải Phòng cùng các nhà nghiên cứu, cán bộ chuyên môn của Bảo tàng Hải Phòng và đại diện lãnh đạo, cán bộ chuyên môn xã Đại Sơn.

Trong đợt khảo sát, đoàn đã tiến hành điền dã tại các địa điểm gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén, gồm khu vực quê ngoại tại thôn Ô Mễ với các di tích: Chùa Sùng Minh, Đền thờ, Lăng mộ, hệ thống văn bia và các tư liệu liên quan đến Bà Chúa Chén; đồng thời khảo sát khu vực quê nội tại thôn Thượng Hải, xã Đại Sơn.

Theo các tư liệu địa phương, văn bia cổ và truyền ngôn dân gian còn lưu giữ, Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén (dân gian thường gọi là Bà Chúa Chén) sống vào cuối thế kỷ XVI, đầu thế kỷ XVII. Bà quê gốc tại thôn Thượng Hải và có quê ngoại tại thôn Ô Mễ, nay thuộc xã Đại Sơn, thành phố Hải Phòng. Là người thông minh, học rộng, tài cao, giỏi thơ văn, bà được tuyển vào Phủ Chúa Trịnh và được Chúa Trịnh Tùng phong làm Đệ tam cung tần, ban chức Thượng phủ nội cung.

Không chỉ là người có vị trí quan trọng trong phủ chúa, Nguyễn Thị Ngọc Chén còn được nhân dân ghi nhớ bởi những đóng góp to lớn đối với quê hương. Bà đã công đức xây dựng Chùa Sùng Minh, tu sửa đình làng, hỗ trợ ruộng đất, tiền của và nhiều điều kiện để nhân dân phát triển sản xuất, ổn định đời sống. Sau khi mất vào khoảng năm 1626, bà được nhân dân và dòng họ Vương lập đền thờ tại thôn Ô Mễ. Năm 1684, triều đình nhà Lê đã cho dựng bia ghi nhận công lao của bà. Hằng năm, vào ngày 9 tháng 8 âm lịch, địa phương tổ chức Lễ húy nhật để tưởng niệm, tri ân công đức của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén.

Hoạt động khảo sát, điền dã lần này nhằm tiếp tục làm sáng tỏ thân thế, sự nghiệp và những đóng góp của Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén đối với quê hương Đại Sơn; đồng thời phát hiện, bổ sung các nguồn tư liệu mới phục vụ nghiên cứu lịch sử, văn hóa địa phương. Kết quả nghiên cứu của Hội thảo sẽ là cơ sở khoa học quan trọng để đề xuất xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố, xây dựng kế hoạch bảo tồn, tu bổ, tôn tạo các công trình liên quan; đồng thời kết nối với các điểm di tích, du lịch trên địa bàn nhằm hình thành các sản phẩm du lịch văn hóa - tâm linh đặc trưng, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Việc tổ chức Hội thảo khoa học về Đệ tam cung tần Nguyễn Thị Ngọc Chén thể hiện sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa, giáo dục truyền thống lịch sử, bồi đắp niềm tự hào về quê hương, góp phần làm giàu thêm bản sắc văn hóa của xã Đại Sơn và thành phố Hải Phòng.