Trước nguy cơ dịch bệnh do vi rút Nipah có thể xâm nhập vào Việt Nam, sau đây một số nội dung quan trọng nhằm chủ động phòng, chống dịch bệnh, bảo vệ sức khỏe như sau:
1. Thông tin chung về bệnh do vi rút Nipah
Vi rút Nipah là tác nhân gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, được phát hiện lần đầu vào năm 1999 tại Malaysia. Đến năm 2001, các ca bệnh trên người tiếp tục được ghi nhận tại Bangladesh và sau đó là Ấn Độ.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh do vi rút Nipah hiện mới ghi nhận rải rác tại một số quốc gia, chưa hình thành các ổ dịch lớn. Tuy nhiên, bệnh có tỷ lệ tử vong rất cao, dao động từ 40% đến 75% ở các trường hợp nhập viện. Đặc biệt, hiện nay chưa có vắc xin phòng bệnh và chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho cả người và động vật.
2. Tình hình dịch bệnh gần đây trên thế giới
Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong khoảng thời gian từ ngày 27/12/2025 đến ngày 26/01/2026, Ấn Độ đã ghi nhận 05 trường hợp nghi ngờ mắc bệnh do vi rút Nipah, trong đó có 02 trường hợp được xét nghiệm khẳng định, tại một bệnh viện thuộc bang Tây Bengal.
Diễn biến này cho thấy nguy cơ dịch bệnh tiếp tục lưu hành và có khả năng lây lan sang các quốc gia khác thông qua hoạt động giao lưu, đi lại quốc tế.
3. Đặc điểm lây truyền và biểu hiện của bệnh
Bệnh do vi rút Nipah được xếp vào nhóm bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm (nhóm A).
Vi rút lây truyền chủ yếu từ động vật sang người, trong đó dơi ăn quả được xác định là ổ chứa vi rút quan trọng. Bệnh có thể lây sang người thông qua:
- Tiếp xúc với động vật nhiễm vi rút;
- Sử dụng thực phẩm, đồ vật bị nhiễm vi rút;
- Lây truyền từ người sang người khi tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết, dịch bài tiết của người bệnh.
- Thời gian ủ bệnh thường từ 04 đến 14 ngày.
Các triệu chứng ban đầu có thể bao gồm: đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn mửa. Sau đó bệnh có thể tiến triển nặng với các biểu hiện như: chóng mặt, buồn ngủ nhiều, rối loạn ý thức, lú lẫn, co giật – là dấu hiệu của viêm não cấp tính, đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.
4. Tình hình dịch bệnh tại Việt Nam
Đến ngày 26/01/2026, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh do vi rút Nipah. Tuy nhiên, trước nguy cơ dịch bệnh xâm nhập, Bộ Y tế đã chỉ đạo các địa phương tăng cường công tác giám sát, phòng chống dịch tại cửa khẩu, cơ sở y tế và trong cộng đồng; chủ động xây dựng và sẵn sàng các phương án đáp ứng khi có tình huống xảy ra.
5. Khuyến cáo phòng, chống bệnh do vi rút Nipah
Để chủ động bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng, Trạm Y tế xã Trần Phú khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm các biện pháp sau:
- Hạn chế đến các khu vực đang có dịch bệnh do vi rút Nipah nếu không thực sự cần thiết.
- Người trở về từ vùng có dịch cần tự theo dõi sức khỏe trong vòng 14 ngày. Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ như: đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn mửa, chóng mặt, buồn ngủ nhiều, lú lẫn, co giật, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất; hạn chế tiếp xúc với người xung quanh và chủ động thông báo tiền sử dịch tễ cho nhân viên y tế.
- Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm: thực hiện nghiêm nguyên tắc "Ăn chín, uống sôi"; rửa sạch, gọt vỏ trái cây trước khi ăn; không ăn hoặc uống nước ép từ các loại trái cây có dấu hiệu bị dơi, chim hoặc động vật khác cắn, gặm nhấm; tránh sử dụng các loại nước nhựa cây sống hoặc chưa qua chế biến.
- Không tiếp xúc gần với các loài động vật có nguy cơ lây truyền cao, đặc biệt là dơi ăn quả; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn sau khi tiếp xúc hoặc giết mổ động vật.
- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với người nghi ngờ hoặc mắc bệnh; khi chăm sóc, điều trị người bệnh cần đeo khẩu trang, găng tay và sử dụng đầy đủ phương tiện bảo hộ cá nhân, sau đó rửa tay kỹ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
Người dân cần bình tĩnh, không hoang mang nhưng tuyệt đối không chủ quan, chủ động thực hiện đầy đủ các khuyến cáo của ngành y tế nhằm bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.